HOEKSCHE WAARD – Team Damherten Hoeksche Waard wil volledige openheid over de manier waarop de damhertenpopulatie in de Hoeksche Waard is teruggebracht van circa zeventig naar circa veertig dieren. Volgens Ray de Boon van Team Damherten roepen de huidige samenstelling van de roedel en waarnemingen in het veld ernstige vragen op over de wijze waarop het beheer is uitgevoerd.
“Van circa zeventig naar veertig is geen rekensom. De vraag is welke dieren zijn overgebleven en wie daarvoor verantwoordelijkheid draagt.”
Team Damherten heeft zich niet principieel tegen beheer verzet. Integendeel: het team heeft juist aangegeven dat een gezonde, beheersbare populatie mogelijk moet zijn. Maar zorgvuldig beheer betekent volgens De Boon veel meer dan simpelweg een vooraf vastgesteld aantal dieren afschieten.
“Veertig is maar een getal,” aldus De Boon. “De belangrijkste vraag is: welke veertig dieren laat je achter? Hoeveel bokken, spitsers, hindes en kalfjes? Welke leeftijden? En is daar tijdens het beheer bewust op gestuurd?”
Toezegging van gedeputeerde Potjer
Voor Team Damherten is daarbij belangrijk wat tijdens de politieke behandeling van het dossier is toegezegd.
Toenmalig gedeputeerde Berend Potjer gaf tijdens de juridische procedure aan dat er geen onomkeerbare situatie mocht ontstaan en dat er een gezonde roedel moest overblijven zolang de rechter zich nog over de zaak moest uitspreken.
Provinciale Staten besloten vervolgens in januari 2025 dat tot aan de uitspraak van de rechter gekozen moest worden voor beheer naar een verantwoord aantal, waarbij onder meer rekening moest worden gehouden met de populatie in de Hoeksche Waard. Ook moest een kader voor monitoring worden opgesteld en moesten Provinciale Staten over de uitkomsten daarvan worden geïnformeerd.
“Die woorden en besluiten scheppen verwachtingen,” zegt De Boon. “Als je spreekt over verantwoord beheer en monitoring van de populatie, dan verwachten wij dat niet uitsluitend naar het eindgetal wordt gekeken. Dan moet je ook kunnen uitleggen welke dieren uit de populatie zijn gehaald en welke roedelsamenstelling bewust is achtergelaten.”
Wat is er van de roedel overgebleven?
Juist daarover maakt Team Damherten zich grote zorgen.
Volgens waarnemingen van het team lopen er momenteel relatief veel bokken en spitsers, terwijl de hindes op één hand zijn te tellen. Ook zijn de kalfjes die zijn overgebleven bijna allemaal mannetjes.
Team Damherten wil daarom dat de officiële cijfers openbaar worden gemaakt, zodat objectief kan worden vastgesteld hoe de populatie vóór en na het beheer was samengesteld.
“Wij willen weten hoeveel bokken, hindes, spitsers en kalfjes zijn geschoten. Wat waren hun leeftijden? Welke selectiecriteria zijn gehanteerd? En hoeveel dieren van iedere categorie zijn uiteindelijk overgebleven?”
Volgens De Boon is dat de enige manier om vast te stellen of daadwerkelijk sprake is geweest van zorgvuldig populatiebeheer.
Niet alleen hoeveel, maar vooral welke dieren
Team Damherten benadrukt dat een reductie van ongeveer zeventig naar veertig dieren op zichzelf niets zegt over de kwaliteit van het beheer.
“Dertig dieren afschieten kun je tellen,” zegt De Boon. “Maar een gezonde roedel achterlaten vraagt kennis en keuzes. Je moet nadenken over leeftijdsopbouw, geslachtsverhouding en de toekomst van de populatie.”
Daarom wil Team Damherten antwoord op een aantal concrete vragen: wie gaf opdracht voor het beheer? Wie bepaalde welke dieren mochten worden geschoten? Welke selectiecriteria golden daarbij? Wie hield toezicht op de uitvoering? Is tijdens het beheer bijgehouden welke dieren naar leeftijd en geslacht werden geschoten? En is na afloop gecontroleerd welke samenstelling van de roedel daadwerkelijk was overgebleven?
Onafhankelijkheid toekomstig beheer
De vragen gaan volgens Team Damherten niet alleen over het verleden. Nu duidelijk is dat opnieuw moet worden gekeken naar de toekomst van de damherten in de Hoeksche Waard, moet volgens het team vooraf duidelijk worden vastgelegd hoe toekomstig beheer wordt uitgevoerd en gecontroleerd.
Daarbij moet volgens De Boon ook worden gekeken naar onafhankelijk toezicht.
“Wij willen voorkomen dat we straks opnieuw achteraf moeten vragen wat er precies is gebeurd. Voordat een nieuw beheerplan wordt uitgevoerd, moet duidelijk zijn wie selecteert, wie uitvoert, wie controleert en wie uiteindelijk verantwoordelijk is.”
Team Damherten wil daarbij dat vooraf concrete uitgangspunten worden vastgelegd voor leeftijdsopbouw en de verhouding tussen bokken, spitsers, hindes en kalfjes.
Eerst de feiten op tafel
Team Damherten roept de provincie daarom op om alle relevante gegevens over het uitgevoerde beheer openbaar te maken.
De Boon: “Leg de feiten op tafel. Dit heeft inmiddels geresulteerd in een Woo-verzoek om de feiten boven tafel te krijgen. Verder is belangrijk: hoe zag de populatie eruit voordat het beheer begon? Welke dieren zijn vervolgens geschoten? Wat bleef er daarna over? Pas dan kunnen we controleren of het beheer daadwerkelijk heeft geleid tot de gezonde en verantwoord beheerde populatie die burgers mochten verwachten.”
Volgens Team Damherten moet daarbij ook worden gekeken naar de monitoring die door Provinciale Staten was gevraagd.
“Als er monitoring heeft plaatsgevonden, willen wij die resultaten zien. Als de samenstelling van de populatie daarbij is onderzocht, maak die gegevens openbaar. En als dat niet is gebeurd, willen wij weten waarom niet.”
‘Onze uitgestoken hand was juist vóór zorgvuldig beheer’
De Boon benadrukt dat Team Damherten met deze oproep niet probeert ieder toekomstig beheer onmogelijk te maken.
“Wij hebben juist onze hand uitgestoken. Wij hebben vanaf 2020 gezegd: zorg voor verantwoord beheer waarmee schade en verkeersrisico’s worden beperkt, maar zorg tegelijkertijd dat er een gezonde roedel kan blijven bestaan.”
Juist daarom vindt Team Damherten dat eventuele fouten uit het verleden onderzocht moeten worden voordat een nieuw beheerplan wordt uitgevoerd.
“Als je niet onderzoekt wat er bij het vorige beheer goed of fout is gegaan, hoe kun je dan garanderen dat het de volgende keer wel zorgvuldig gebeurt?”
Wie neemt de verantwoordelijkheid?
Voor Team Damherten draait de discussie daarom uiteindelijk om verantwoordelijkheid en vertrouwen.
“Wie neemt verantwoordelijkheid voor de keuzes die tijdens het beheer zijn gemaakt? Wie kan uitleggen waarom juist deze dieren zijn geschoten? En wie kan aantonen dat daarbij voldoende rekening is gehouden met leeftijd, geslacht en de opbouw van de overblijvende roedel?”
Maar volgens De Boon is de belangrijkste vraag inmiddels naar de toekomst gericht:
“Wie krijgt straks de verantwoordelijkheid wanneer er een nieuw beheerplan ligt?”
“Wie zorgt ervoor dat het plan daadwerkelijk volgens de regels wordt uitgevoerd? Wie bewaakt de leeftijdsopbouw? Wie bewaakt de verhouding tussen bokken, spitsers, hindes en kalfjes? Wie houdt onafhankelijk toezicht? En wie grijpt in wanneer blijkt dat de uitvoering de verkeerde kant opgaat?”
De Boon besluit namens Team Damherten Hoeksche Waard:
“Beheer is niet zomaar schieten totdat een getal is bereikt. Goed beheer betekent dat je weet wat je uit een populatie haalt én begrijpt wat je achterlaat. Wij willen een gezonde en beheersbare roedel damherten voor de Hoeksche Waard. Daarvoor hebben burgers recht op transparantie, controle en verantwoordelijkheid. De vraag is daarom niet alleen wat er de afgelopen periode is gebeurd. De belangrijkste vraag voor de toekomst is: wie kunnen wij als burgers vertrouwen om ervoor te zorgen dat het beheer vanaf nu wél zorgvuldig, controleerbaar en volgens de regels wordt uitgevoerd?”
Gesprekken over toekomst damherten
Gesprekken met de gemeente Hoeksche Waard hebben inmiddels plaatsgevonden. Volgende maand gaat Ray de Boon, na een uitnodiging van de Faunabeheereenheid, om tafel met de directie in Den Haag.
Elke avond op de hoogte van het laatste nieuws uit de Hoeksche Waard? Schrijf je dan hier in voor onze gratis nieuwsbrief.
